gin no ishi - sora no hime

เทศกาลลอยกระทงของเชียงใหม่เนี่ย เป็นอะไรที่เราชอบมาก ๆ ปกติสมัยเรียนเรามักจะหยุดเรียนยาวไปเยี่ยมยายที่เชียงใหม่
แต่หลัง ๆ พอทำงานแล้วไม่ค่อยได้ไปหายายซักเท่าไรเลย เพราะหาข้ออ้างลางานไม่ได้ส่วนหนึ่งค่ะ 555 (จะโกหกไปก็ใช่ที่ เขาต้องรู้แน่ ฟันธง!!!)

❤เนื่องจากว่าที่หน้าบ้านยายจะมีแม่น้ำที่เขาเรียกกันว่า "น้ำฝาง" แม่น้ำที่คนแถวนั้นจะมารวมตัวลอยกระทงกัน ยายจึงอาศัยช่วงเวลานี้ "ทำกระทงขาย" หลานสาวผู้แสนดี (จริงหรือ?) ก็ช่วยฟั่นกาบกล้วย พับใบตอง แต่กระทงที่หลานทำความสวยไม่ได้ครึ่งของยายหรอกนะ แต่คิดเอาเองว่า เอาน่ะขายตอนมืดไม่มีใครเขาเห็นความอุจาดตาที่อยู่บนกระทงหรอก
(เข้าข่ายหลอกลวงผู้บริโภคนิด ๆ นะเนี่ย แต่ก็ขายหมดนะ 555 อ้อ วันนี้โทรไปหายายมาด้วยค่ะ อย่างที่คิดเลยว่ายายกำลังพับกระทงขายอยู่ เป็นธุรกิจพันแปดร้อยล้านของบ้านยายไปแล้วซะงั้น แอบแซวยายเล่น ๆ ด้วยว่าถ้ามีประตูสารพัดสถานที่มาให้อีหลาน อีหลานคงไปแอ่วไปช่วยทำกระทงแล้วให้แล้วเจ้า)

เพิ่มเติม อัฟเดทราคากระทงที่ยายขายปีนี้ อันละ "15 บาท" เท่านั้นเองค่ะ ที่กรุงเทพอันนึงไม่ต่ำกว่า 50 บาท 555
อ้ออีกอย่าง กระทงคนเหนือนั้น นอกจากดอกไม้ธูปเทียนแล้วจะใส่ข้าวตอกลงไปด้วยนะคะ แล้ววันลอยกระทงก็จะมี 2 วันค่ะ พรุ่งนี้จะเป็นวันลอยกระทงเล็ก มะรืนจะเป็นวันลอยกระทงใหญ่ค่ะ แตกต่างกับของกรุงเทพเนอะ

❤หลังจากลอยกระทงกันเสร็จแล้ว จะเป็นอีเวนท์ที่เราชอบมาก ๆ อีกอย่างก็คือ "ลอยโคม" ค่ะ สำหรับคนนอกพื้นที่อย่างเราต้องใช้ความพยายามมาก ๆ ในการลอยโคม เพราะจับจังหวะไม่ค่อยถูก พอจะปล่อยมันก็ไม่ยอมลอยขึ้นเหมือนของคนอื่นเขาซะงั้น
แต่พอเห็นโคมลอยขึ้นไปแล้วรู้สึกดีใจมาก ๆ แหงนมองตามโคมที่ส่องแสงระเรื่อ ๆ บนฟ้าใส ๆ ตอนกลางคืน (เพราะอยู่บนเขาก็เลยเห็นดาวชัดแจ๋วแหววเลยล่ะ) ที่ตอนนี้ระยิบระยับไปด้วยแสงเทียนที่ลอดออกมาจากโคม เป็นภาพที่ประทับใจมากเลยค่ะ บนพื้นเองก็ระยิบระยับสวยงามไม่น้อยหน้าบนฟ้าเหมือนกันนะคะ เพราะที่โน่นเขาจะประดับประดาบนตามทางหรือบนกำแพงบ้านไปด้วยประทีปค่ะ
(เทียนอันเล็ก ๆ ที่ใส่อยู่ในถ้วยเหมือนถ้วยใส่ขนม ถ้าไม่รู้ว่าเป็นเทียนคงเผลอเขมือบไปแล้วล่ะค่ะ)

พล่ามเรื่องตัวเองแค่นี้ก่อนแล้วกัน (ชักเยิ่นเย้อ) ถ้ายังไงมาดูประวัติของเทศกาลลอยกระทงที่เชียงใหม่กันดีกว่านะคะ แต่ต้องขอออกตัวก่อนนะคะว่าไม่ใช่คนเมือง อู้คำเมืองก็บ่จ้าง (แต่อู้งานเนี่ยจ้างนัก อิอิ) หากผิดพลาดประการใดช่วยแจ้งด้วยเน้อ จะได้อ่านกันม่วนอกม่วนใจ๋

★ยี่เป็งล้านนา

"ยี่เป็ง" หรือ "ยี่เพง" เป็นคำเมืองของคนเหนือ คำว่า "ยี่" หมายถึง "สอง" ส่วน "เป็ง" หรือ "เพง" หมายถึง "เพ็ญ" หรือ "วันพระจันทร์เต็มดวง" ดังนั้นจึงหมายถึง "ประเพณีในวันเพ็ญเดือนยี่" (นับตามแบบล้านนา) หรือก็คือ "วันเพ็ญเดือนสิบสอง" คำฮิตติดหูของภาคกลางนั่นเองค่ะ

ซึ่งเขาจะนิยมทำโคมลอยที่เรียกว่า "ลอยโคม" หรือ "ว่าวฮม" หรือ "ว่าวควัน" โดยจะทำจากผ้าบาง ๆ (แต่ของเรารู้สึกจะใช้กระดาษแก้วแบบเดียวกับที่ใช้ทำว่าวค่ะ) แล้วสุมควันข้างใต้ให้โคมลอยขึ้นไปในอากาศอย่างบอลลูน เพื่อบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณีบนสรวงสรรค์ชั้นดาวดึงส์ค่ะ

☆ว่ากันว่าเปลวไฟในโคมเป็นสัญลักษณ์ของความรู้และแสงสว่างที่ได้รับจากโคม จะส่งผลให้ดำเนินชีวิตไปในทางที่ถูกต้องด้วยนะคะ☆

การจุดโคมลอยมีด้วยกัน 2 แบบ คือ
(1) แบบที่ใช้ปล่อยในเวลากลางวัน เรียกว่า "ว่าว" จะเน้นที่ตัวโคมทำด้วยกระดาษหลากสีสัน
(2) ส่วนโคมที่ปล่อยในเวลากลางคืนเรียกว่า "โคมไฟ" ทำด้วยกระดาษว่าวสีขาว ใช้ไฟจุดรมเอาไอร้อนเพื่อให้โคมลอยขึ้นสู่ท้องฟ้าค่ะ

แต่เดิมนั้นพิธีสำคัญของเทศกาลนี้อยู่ที่พิธีกรรมตั้งธรรมหลวงหรือฟังเทศน์มหาชาติค่ะ เค้าจะมีการประดับประดาบ้านช่อง วัดวาอาราม หรือตามสถานที่ต่าง ๆ ด้วยประทีปงาม ๆ บ้างก็ทำโคมระย้า ทำอุบะไปถวายวัด ทำซุ้มประตูป่าด้วยกล้วย อ้อย หรือมะพร้าว (อันนี้ไม่ค่อยเห็นแฮะ ส่วนใหญ่จะเห็นช่วงปีใหม่) ที่ขาดไม่ได้คือ เตรียมอาหารพิเศษ ๆ เหมือนประเพณีปี๋ใหม่เมือง เช่น ห่อนึ่ง (รำแต๊) แกงอ่อม แกงฮังเล หรือทำขนมไปทำบุญตักบาตรที่วัดค่ะ ในช่วงพลบค่ำจะมีการเทศน์ธรรมชื่อ "อานิสงส์ผางประทีส" และชาวบ้านจะจุดประทีสหรือประทีป โคมหูกระต่าย โคมแขวน เป็นพุทธบูชากันทุกครัวเรือนให้สว่างไสว แล้วในช่วงค่ำ ๆ เนี่ยแหล่ะ ที่พวกละอ่อนทั้งน้อยใหญ่จะเล่นดอกไม้ไฟกันอย่างสนุกสนานค่ะ (ไม่เคยไปฟังเทศน์ธรรมแฮะ มัวแต่ขายกระทง กะห่วงลอยโคม 555)

★เรียนรู้คำศัพท์ญี่ปุ่น กับเทศกาลลอยกระทง

★イーペン อ่านว่า ii-pen ค่ะ

= ทับศัพท์มาจากคำว่า "ยี่เป็ง" หรือ "ยี่เพง" ค่ะ อ่านแบบญี่ปุ่นยุ่นปี่ว่า "อีเพ็ง" ดูห่าม ๆ ยังไงไม่รุ

★ローイクラトン อ่านว่า roo-i-ku-ra-ton ค่ะ

= ทับศัพท์มาจากคำว่า "ลอยกระทง" ของไทยตรงตัวเลยค่ะ แต่ญี่ปุ่นจะออกเสียงเพี้ยนไปเป็น "โลอิคราตง" ฟังแล้วรู้สึกแปลก ๆ เนอะ

★祭り อ่านว่า matsuri ค่ะ

= แปลว่า "เทศกาล" หรือ "งานวัด" ความหมายในภาษาอังกฤษคือ "Festival" ค่ะ

เมื่อนำมารวมกันจะได้ ローイクラトン祭り (ประเพณีลอยกระทง) และก็ イーペン祭り (ประเพณียี่เป็ง) ค่ะ

นอกเรื่อง การ์ตูนเรื่อง "คุนิมิตซึ คนจริงจอมกะล่อน" (ไม่แน่ใจว่าชื่อไทยผิดหรือเปล่านะคะ) ชื่อเรื่องในภาษาญี่ปุ่นคือ "kunimitsu no matsuri=งานวัดของคุนิมิตซึ" ค่ะ ซึ่งอาจารย์ผู้เขียนก็ได้นำ matsuri มาเล่นคำเหมือนกันนะคะ เพราะมีอีกคำที่อ่านออกเสียงเหมือนกันแต่ใช้คันจิต่างกัน ซึ่งคำ ๆ นั้นก็คือ matsuri ที่แปลว่า "การเมือง" ค่ะ ดังนั้นเรื่องนี้จึงแปลอีกอย่างได้ว่า "การเมืองของคุนิมิตซึ" เพราะอะไรถึงเล่นคำแบบนี้ คนที่อ่านเอย์จิกะคุนิมิตซึน่าจะรู้เนอะ

ป.ล. คิดว่าปีนี้คงไม่ได้ไปลอยกระทงที่ไหน เพราะต้องอ่านหนังสือ แต่ คุณแชมป์ ก็ใจดีอีกตามเคย จัดงานลอยกระทงให้ชาวเอ็กซ์ทีน แถมเลือกบ่อที่จะลอยได้ด้วยนะคะ

เราเลือกลอยในบ่อ "ขอความฉลาดจงบังเกิด" ค่ะ (ตั้งเอง 555)
แล้วเพื่อน ๆ ละคะ ไปลอยกระทงมากันยังเอ่ย?

ป่ะ ไปลอยกระทงกันเถอะค่ะ

Thanks for original sources from:
◆ เว็ปไซต์หลักประเพณีลอยกระทงของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
◆ โลกล้านนา